Edward Dembowski

Edward Dembowski
Edward Dembowski na czele procesji z 27 lutego 1846
Data i miejsce urodzenia	(31 maja 1822 – Warszawa
Data i miejsce śmierci	27 lutego 1846 Podgórze

Płyta nagrobna grobu Edwarda Dembowskiego

Edward Dembowski (31 maja 1822 – 27 lutego 1846) – polski działacz lewicy niepodległościowej (Związek Narodu Polskiego), filozof, krytyk literacki i publicysta. Pisarz, organizator konspiracji w Galicji m.in. w Krośnie.

Był synem Julii z Kochanowskich i konserwatywnego kasztelana – wojewody Królestwa Polskiego Leona Dembowskiego. Z racji szlacheckiego pochodzenia, kontrastującego z radykalnymi poglądami społecznymi, nazywano go "czerwonym kasztelanicem".

Wydawał Przegląd Naukowy, pismo młodej, niepodległościowej inteligencji.

Organizator nieudanego powstania krakowskiego, które wybuchło w lutym 1846 roku w Krakowie i okolicach. Zginął – 27 lutego 1846 roku, gdy wojska austriackie ostrzelały procesję patriotyczną w Podgórzu, której przewodził.

Pochowany na Starym Cmentarzu Podgórskim w Krakowie. Jego grób, jako jedyny na tym cmentarzu, wciąż otoczony jest stałą opieką.

Żoną Dembowskiego była Aniela z Chłędowskich (1824-1902), córka znanego bibliografa i wydawcy - Adama Tomasza Chłędowskiego. Z tego małżeństwa, zawartego jesienią 1841 roku, na świat przyszło troje dzieci: Julia (żona Aleksandra Karpińskiego), Edward i Czesław.

Jego działalności publicznej podczas powstania krakowskiego jest poświęcony film fabularny Stanisława Różewicza pt. Pasja.

Bibliografia

• Leszek. Sykulski: Edward Dembowski (1822-1846) : biografia polityczna. Toruń: Wydawnictwo Naukowe GRADO, 2006. ISBN 83-89588-59-5. 
• Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku. Seria 3. Literatura krajowa w okresie romantyzmu:1831-1863.T.2/ red

Linki zewnętrzne

• Małgorzata Pronobis Dembowski Edward: zestawienie bibliograficzne w wyborze Kielce: Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach, 2009