Męczennik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Męczennik (gr. μάρτυς, mártus, łac. martyr: "świadek") – określenie osoby, która zginęła lub cierpiała w obronie swoich wierzeń lub przekonań^[1].

W chrześcijaństwie, a szczególnie w katolicyzmie i prawosławiu był to chrześcijanin, który został uśmiercony przez prześladowcę za wiarę w Jezusa Chrystusa. Taka śmierć określana jest mianem śmierci męczeńskiej. Pojęcie męczeństwa istnieje także w pozostałych religiach abrahamicznych oraz w sikhizmie, częściowo również w hinduizmie i shintō. Pojęcie męczeństwa było też wykorzystywane przez ideologie państwowe np. w III Rzeszy i w Chinach.

[edytuj] Śmierć męczeńska

Śmierć poniesiona w imię idei i przekonań, zazwyczaj zadana przez osoby trzecie w wyniku ich nagłego działania lub stosowania przemocy i tortur.

Śmierć męczeńska jest wyrazem bezwzględnego przywiązania do idei i przekonań dlatego ma ogromne znaczenie w utrwalaniu postaw i wzorców kulturowych lub religijnych. Przykładem takich wzorców w kulturze polskiej może być męczeństwo dzieci głogowskich lub tzw. Męczennicy katyńscy.

Najważniejsze jednak znaczenie śmierć męczeńska ma w wymiarze religijnym. Jednak nie każda religia ma swoich męczenników, a tylko niektóre z nich otaczają ich kultem. Pojęcie męczeństwa za wiarę istnieje w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie, ale w zasadzie nie występuje np. w hinduizmie i buddyzmie.

Bardzo wyraźnie widać zjawisko męczeństwa w chrześcijaństwie, gdzie męczennicy traktowani byli od początku jako najwierniejsi świadkowie głoszonych przekonań. Z tego powodu stanowili filar Kościoła jako wzory wierności Jezusowi. Miało to również dosłowne znaczenie, gdy przyjął się zwyczaj budowania kościołów na grobach męczenników lub na miejscach ich śmierci.

[edytuj] Męczeństwo

[edytuj] Chrześcijaństwo

Osobny artykuł: Męczennik chrześcijański.

Męczennikiem w chrześcijaństwie jest osoba która poniosła śmierć z winy prześladowcy indywidualnego lub zbiorowego (prześladowcą zbiorowym są np. systemy ideologiczno-polityczne), kierującego się nienawiścią do wiary chrześcijańskiej. Męczennik musi mieć wolę przyjęcia męczeństwa. Chrześcijaństwo nie uznaje za męczenników samobójców i przypadkowe ofiary prześladowań. Męczennik nie może też umyślnie prowokować prześladowcy do zadania mu śmierci męczeńskiej.

Pierwszym, który oddał życie za wiarę w Jezusa Chrystusa był św. Szczepan (Stefan).

Katolicyzm i prawosławie uznają męczeństwo w wyniku procesu kanonizacyjnego. W tych wyznaniach istnieje kult męczenników; czci się ich groby, wizerunki i relikwie. Anglikanizm czci pamięć o męczennikach.

O męczeństwie papież Jan Paweł II powiedział:

Świadectwo męczenników jest dla nas zawsze jakimś wyzwaniem – ono prowokuje, zmusza do zastanowienia. Ktoś, kto woli raczej oddać życie, niż sprzeniewierzyć się głosowi własnego sumienia, może budzić podziw albo nienawiść, ale z pewnością nie można wobec takiego człowieka przejść obojętnie^[2].

[edytuj] Islam

Osobny artykuł: Szahid.

Pojęcie męczeństwa w islamie różni się znacznie od chrześcijańskiego i żydowskiego, ponieważ w islamie śmierć w wyniku prześladowań religijnych nie jest najważniejszym warunkiem męczeństwa. W islamie szyickim istnieje rozwinięty kult męczenników (także ich grobów i relikwii). Islam uważa śmierć w walce z "niewiernymi" za śmierć męczeńską. Kontrowersyjne jest uznawanie sprawców samobójczych zamachów terrorystycznych przeciwko ludności cywilnej za męczenników.

[edytuj] Judaizm

Pojęcie męczeństwa za wiarę (zwanego Kiddusz Haszem, czyli "uświęceniem w imię Boga") jest w judaizmie zbliżone do pojęcia chrześcijańskiego. Wzmianki o męczennikach żydowskich, którzy zginęli z rąk pogańskich prześladowców, zwłaszcza w epoce hellenistycznej, są częste w żydowskiej literaturze religijnej. W Polsce żydowskim męczennikiem był np. Walentyn Potocki. Współcześnie za męczenników uznaje się np. ofiary Holokaustu. Niektórzy religioznawcy określają nawet judaizm jako "religię męczeństwa", która inspirowała rozwój martyrologii w chrześcijaństwie.

[edytuj] Bahaizm

Bahaizm uznaje za męczennika osobę, która poświęciła swoje życie w służbie ludzkości i w imię Boga. Jednak Bahá'u'lláh, założyciel tej religii, przekonywał wyznawców, aby nie pojmowali oddawania życia za wiarę w dosłownym sensie; męczeństwo to też życie poświęcone całkowicie służbie ludzkości^[3].

[edytuj] Sikhizm

W sikhizmie męczeństwo jest główną zasadą wiary i podstawą teologii. Sześciu guru są największymi przykładami męczenników w sikhizmie. Ponieśli oni śmierć męczeńską w Pendżabie, broniąc swojej wiary przed muzułmanami. Bardziej współczesnymi przykładami męczenników sikhijskich są Bhagat Singh i Udam Singh, którzy zginęli w latach 40. XX w.

[edytuj] Inne religie

Pojęcie męczeństwa za wiarę rzadko jest spotykane w innych religiach niż religie abrahamiczne. Niezmiernie rzadko występuje w tzw. religiach pogańskich, gdzie przybiera formę np. oddania życia w imię honoru, obowiązku itp. Takie formy skrajnego poświęcenia spotykamy np. w japońskiej religii Shintō.

Męczeństwo za wiarę nie jest spotykane w religiach dharmicznych: buddyzmie, dżinizmie i hinduizmie. Wynika to z bardzo dużej tolerancji doktrynalnej, relatywizmu i nawet indyferentyzmu doktrynalnego tych religii. Niekiedy wskazuje się na istniejącą w hinduizmie obligację wypełniania obowiązku (dharmy), który w przypadku kasty kszatrijów polega na gotowości do oddania swego życia w walce z wrogiem. Nagrodą za taką śmierć ma być wyzwolenie z cyklu wcieleń (moksza) (wg. Bhagawadgita, rozdz. 2, wers 37). Może to być uznane za formę męczeństwa.

[edytuj] Ideologie państwowe

I Republika Francuska od 1793 ustanowiła oficjalny kult państwowy rewolucjonistów, którzy zginęli za ideały republikańskie. Głównymi "męczennikami" byli: Jean Paul Marat, Joseph Chalier i Louis Michel le Peletier (zwani "Trójcą Rewolucji"); poza tym również dzieci-męczennicy: Joseph Bara i Joseph Agricol Viala. W 1794 wysunięto nawet propozycję, aby z Marata uczynić jedyne bóstwo Republiki; przeważyła jednak koncepcja kultu Najwyższej Istoty^[4].

Pojęcie męczeństwa było wykorzystywane przez propagandę Kuomintangu w Chinach w XX w. Polegli w walkach o Republikę byli uznawani przez władze za męczenników.

Nazizm głosił kult własnych męczenników, poległych w walce za ideę narodowego socjalizmu. Byli to tzw. Blutzeuge (świadkowie krwi). W III Rzeszy władze propagowały państwowy kult poległych w puczu monachijskim oraz takich osób jak np. Herbert Norkus, Horst Wessel i Wilhelm Gustloff. Ku czci tych "męczenników" wznoszono pomniki i nawet budynki o charakterze kultowym (jak np. Ehrentempel, czyli Świątynia Honoru w Monachium- zniszczona przez aliantów w 1947). Dzisiaj taki kult istnieje szczątkowo w ruchu neonazistowskim.

[edytuj] Zobacz też

Portal:
Chrześcijaństwo

Acta martyrum
Szahid
męczennica (gatunek rośliny)
kategorie: męczennicy i męczennicy chrześcijańscy

Przypisy

↑ SJP
↑ Jan Paweł II, Skoczów, 22 maja 1995 r.: Homilia wygłoszona w czasie mszy św. odprawianej na wzgórzu „Kaplicówka” (pol.). [dostęp 12 listopada 2008].
↑ Dying for God: Martyrdom in the Shii and Babi Religions (ang.) (dostęp 18.11.2010)
↑ Michel Vovelle, "Le culte des martyrs dela Liberté" [w:] La Révolution contre l'Église, Éditions Complexe, Bruxelles 1988, s. 175-178. ISBN 2-87027-254-5

szczotki techniczne najnowsze informacje franczyza fotograf ślubny Poznań kwatery zakopane
Notice: ob_end_flush() [ref.outcontrol]: failed to delete and flush buffer. No buffer to delete or flush. in /home/pozycjon/domains/wydobywczy.info/public_html/index.php on line 81

[0] SJP

[1] Jan Paweł II, Skoczów, 22 maja 1995 r.: Homilia wygłoszona w czasie mszy św. odprawianej na wzgórzu „Kaplicówka” (pol.). [dostęp 12 listopada 2008].

[2] Dying for God: Martyrdom in the Shii and Babi Religions (ang.) (dostęp 18.11.2010)

[3] Michel Vovelle, "Le culte des martyrs dela Liberté" [w:] La Révolution contre l'Église, Éditions Complexe, Bruxelles 1988, s. 175-178. ISBN 2-87027-254-5

[1]

[2]

[3]

[4]

Start